Stan wyższej konieczności jako podstawa bezprawności i wyłączenia winy

Stan wyższej konieczności jako podstawa bezprawności i wyłączenia winy

Art. 26 kodeksu karnego  § 1. Nie popełnia przestępstwa, kto działa w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego jakiemukolwiek dobru chronionemu prawem, jeżeli niebezpieczeństwa nie można inaczej uniknąć, a dobro poświęcone przedstawia wartość niższą od dobra ratowanego.

§ 2. Nie popełnia przestępstwa także ten, kto, ratując dobro chronione prawem w warunkach określonych w § 1, poświęca dobro, które nie przedstawia wartości oczywiście wyższej od dobra ratowanego.

§ 3. W razie przekroczenia granic stanu wyższej konieczności, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia.

§ 4. Przepisu § 2 nie stosuje się, jeżeli sprawca poświęca dobro, które ma szczególny obowiązek chronić nawet z narażeniem się na niebezpieczeństwo osobiste.

§ 5. Przepisy § 1-3 stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy z ciążących na sprawcy obowiązków tylko jeden może być spełniony.

Stan wyższej konieczności, zarówno wyłączający bezprawność, jak i wyłączający winę, polega na podjęciu czynu zmierzającego do uchylenia niebezpieczeństwa grożącego jakiemukolwiek dobru chronionemu prawem, przy czym podjęty czyn narusza inne dobro chronione prawem i realizuje ustawowe znamiona czynu zabronionego. Nie każda jednak kolizja dóbr uzasadnia zastosowanie stanu wyższej konieczności, lecz tylko taka, w której konieczne jest poświęcenie cudzego dobra prawnego. Możliwość powołania się na stan wyższej konieczności otwiera natomiast sytuacja, w której sprawca dla ratowania dobra własnego poświęca cudze dobro prawne, a także sytuacja, w której poświęca cudze dobro prawne dla ratowania innego dobra należącego do dysponenta dobra zagrożonego lub do innej osoby.

Podstawową przesłanką stanu wyższej konieczności jest stan bezpośredniego niebezpieczeństwa, które może dotykać tylko dobra ratowanego, a może dotykać także dobra poświęconego. Bezpośrednie niebezpieczeństwo oznacza taki stan, w którym pomiędzy zagrożeniem dobra prawnego a jego naruszeniem nie ma ogniw pośrednich. Inaczej rzecz ujmując, jest to ostatni etap przed naruszeniem lub unicestwieniem dobra prawnego. Nie jest dopuszczalne powołanie się na stan wyższej konieczności w przypadku zagrożenia jedynie potencjalnego, które nie występuje, ale które może nastąpić. Przepisy o stanie wyższej konieczności nie precyzują źródeł niebezpieczeństwa. Może nim być działanie sił natury, zachowanie zwierząt i czyn człowieka

Zasada proporcjonalności wymaga porównywania ze sobą kolidujących dóbr. Ze stanem wyższej konieczności będziemy mieli do czynienia tylko wówczas, gdy dobro poświęcone nie będzie przedstawiało wartości oczywiście wyższej od dobra ratowanego. Przy ocenie wartości kolidujących dóbr należy wziąć pod uwagę: system wartości obowiązujący w społeczeństwie, intensywność ochrony prawnej danego dobra, możliwość przywrócenia stanu poprzedniego. Ocena odbywać się musi według kryteriów obiektywnych, a nie subiektywnych. W przypadku gdy dobro poświęcone będzie przedstawiało wartość niższą od dobra ratowanego, zachowanie sprawcy będzie społecznie opłacalne.

 

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji, prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku

Dodaj komentarz