Warunkowe umorzenie postępowania karnego wobec oskarżonego

Warunkowe umorzenie postępowania karnego wobec oskarżonego

Sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Warunkowego umorzenia nie stosuje się do sprawcy przestępstwa zagrożonego karą przekraczającą 5 lat pozbawienia wolności. Sąd ma wyłączną kompetencję w zakresie warunkowego umarzania postępowania, nie ma jej prokurator. Rozwiązanie to jest wyrazem słusznego założenia, zgodnie z którym jedynym organem orzekającym środki reakcji karnoprawnej może być sąd. Sformułowanie „sąd może” oznacza także, że zastosowanie instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego, w wypadku spełnienia wszystkich przewidzianych przez ustawę przesłanek, jest prawem, ale nie obowiązkiem sądu. Warunkowe umorzenie postępowania jest samoistnym środkiem probacyjnym, który nie jest związany ze skazaniem sprawcy, a tym samym nie może zostać połączony z wymierzeniem mu kary.

Skoro jedną z przesłanek warunkowego umorzenia postępowania jest wymóg, aby okoliczności popełnienia czynu nie budziły wątpliwości, sąd na podstawie zebranego materiału dowodowego musi dojść nie tylko do wniosku, że sam fakt popełnienia przestępstwa nie budzi wątpliwości, a zatem istnieją wystarczające podstawy, aby oskarżonemu przypisać popełnienie tego czynu, lecz także powinien wyjaśnić elementy przedmiotowe i podmiotowe tego czynu rzutujące na ocenę zarówno stopnia jego społecznej szkodliwości, jak i stopnia zawinienia oskarżonego.

Stopień zawinienia natomiast podlega ocenie przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności decydujących o przypisaniu winy, a więc dojrzałości sprawcy, jego poczytalności, zdolności do rozpoznania bezprawności zachowania, ewentualnych anormalnych sytuacji motywacyjnych. Oceniając postawę sprawcy, sąd bierze pod uwagę okoliczności, w jakich wszedł on w kolizję z prawem, w głównej mierze to, czy przestępstwo jest w jego życiu zdarzeniem epizodycznym, czy też wyrazem jego stosunku do dóbr chronionych prawem, tzn. dobra (dóbr), które swoim przestępstwem zaatakował. Nie bez znaczenia jest także jego zachowanie się po popełnieniu przestępstwa, ewentualne naprawienie wyrządzonej szkody oraz gotowość do pojednania się z pokrzywdzonym. Ocena warunków osobistych sprawcy wymaga poddania analizie jego cech charakteru, wrażliwości, cech osobowościowych, zwłaszcza tych, które zdecydowały o wejściu na drogę przestępstwa. Przez warunki osobiste należy także rozumieć okoliczności związane z jego życiem, tzn. warunki materialne, mieszkaniowe, rodzinne, środowiskowe. Oceniając te warunki, sąd powinien brać pod uwagę m.in. opinie środowiskowe oraz opinie z miejsca pracy.

Dotychczasowy sposób życia sprawcy obejmuje częściowo te same okoliczności, które pozwalają na ocenę jego postawy. Chodzi tu przede wszystkim o okoliczności związane z życiem oskarżonego przed popełnieniem przestępstwa. Przy ocenie tej przesłanki należy wziąć pod uwagę przestępstwa wcześniej popełnione przez oskarżonego, pamiętając, iż uprzednie skazanie za przestępstwo umyślne wyklucza dopuszczalność warunkowego umorzenia postępowania.

Niekaralność za przestępstwo umyślne jest jednym z warunków, od których zależy możliwość warunkowego umorzenia przez sąd postępowania karnego. Tym samym nie spełniają tego warunku osoby karane już uprzednio za jakiekolwiek przestępstwo umyślne, bez względu nawet na ich podobieństwo do aktualnego czynu i rodzaju wcześniej wymierzonej kary. Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 20 sierpnia 2014 r. IV KK 35/2014

Okres próby, dozór i obowiązki

Warunkowe umorzenie następuje na okres próby, który wynosi od roku do 3 lat i biegnie od uprawomocnienia się orzeczenia. Umarzając warunkowo postępowanie karne, sąd może w okresie próby oddać sprawcę pod dozór kuratora lub osoby godnej zaufania, stowarzyszenia, instytucji albo organizacji społecznej, do której działalności należy troska o wychowanie, zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym. Umarzając warunkowo postępowanie karne, sąd nakłada na sprawcę obowiązek naprawienia szkody w całości albo w części, a w miarę możliwości również obowiązek zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, albo zamiast tych obowiązków orzeka nawiązkę.

Podjęcie, wznowienie postępowania warunkowo umorzonego

Sąd podejmuje postępowanie karne, jeżeli sprawca w okresie próby popełnił przestępstwo umyślne, za które został prawomocnie skazany. Sąd może podjąć postępowanie karne, jeżeli sprawca w okresie próby rażąco narusza porządek prawny, w szczególności gdy popełnił inne niż określone wyżej przestępstwo, jeżeli uchyla się od dozoru, wykonania nałożonego obowiązku lub orzeczonego środka karnego, środka kompensacyjnego lub przepadku albo nie wykonuje zawartej z pokrzywdzonym ugody. Sąd podejmuje postępowanie karne, jeżeli okoliczności, o których mowa wyżej, zaistnieją po udzieleniu sprawcy pisemnego upomnienia przez sądowego kuratora zawodowego, chyba że przemawiają przeciwko temu szczególne względy. Sąd może podjąć postępowanie karne, jeżeli sprawca po wydaniu orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania, lecz przed jego uprawomocnieniem się, rażąco narusza porządek prawny, a w szczególności gdy w tym czasie popełnił przestępstwo. Warunkowo umorzonego postępowania nie można podjąć później niż w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. O podjęciu postępowania warunkowo umorzonego sąd orzeka na wniosek oskarżyciela, pokrzywdzonego lub sądowego kuratora zawodowego albo z urzędu. W kwestii podjęcia postępowania warunkowo umorzonego orzeka sąd pierwszej instancji właściwy do rozpoznania sprawy. W posiedzeniu ma prawo wziąć udział prokurator, oskarżony i jego obrońca oraz pokrzywdzony i jego pełnomocnik. Na postanowienie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania oraz w kwestii podjęcia postępowania przysługuje zażalenie. O podjęciu postępowania warunkowo umorzonego należy powiadomić poręczającego. W razie podjęcia postępowania warunkowo umorzonego, sprawa toczy się od nowa na zasadach ogólnych, przed sądem właściwym do jej rozpoznania.

Warunkowe umorzenie postępowania karnego oznacza definitywną rezygnację ze skazania i karania sprawcy określonego przestępstwa, jeżeli ten w oznaczonym okresie próby swoim zachowaniem, nie dał powodów do podjęcia przeciwko niemu postępowania karnego.

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji, prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

Warunkowe umorzenie postępowania karnego wobec oskarżonego
5 (100%) 22 votes

Dodaj komentarz