Przestępstwo przywłaszczenia cudzej rzeczy czy pieniędzy- art. 284 Kodeksu karnego

Przestępstwo przywłaszczenia cudzej rzeczy czy pieniędzy- art. 284 Kodeksu karnego

Art. 284 Kodeksu karnego

§ 1. Kto przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą lub prawo majątkowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 2. Kto przywłaszcza sobie powierzoną mu rzecz ruchomą, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 3. W wypadku mniejszej wagi lub przywłaszczenia rzeczy znalezionej, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

§ 4. Jeżeli przywłaszczenie nastąpiło na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Czynność sprawcza określona za pomocą znamienia czasownikowego "przywłaszcza" jest elementem odróżniającym przestępstwo przywłaszczenia od kradzieży. W odróżnieniu zatem od kradzieży, przywłaszczenie rzeczy wiąże się z uprzednim jej posiadaniem przez sprawcę. Sprawca inaczej niż przy kradzieży nie wyjmuje rzeczy spod władztwa właściciela, gdyż w chwili czynu jest już w legalnym jej posiadaniu. Przy przywłaszczeniu chodzi o to, aby sprawca postępował z cudzą rzeczą tak, jakby była ona jego własnością, tj. wykonywał w stosunku do niej to, co tylko właściciel ma prawo wykonywać, a więc zużycie, roztrwonienie, zbycie, przekazanie osobie trzeciej jako własności, przedsięwzięcie w stosunku do cudzej rzeczy jakichkolwiek czynności zmieniających jej wygląd, a wreszcie po prostu zaprzeczenie praw właściciela i zatrzymanie rzeczy wprost, czy też pod jakimkolwiek kłamliwym pozorem.

Dla ustalenia momentu dokonania przywłaszczenia istotny jest ten moment, w którym włącza rzecz do swego majątku. Nie zawsze jednak przy przywłaszczeniu następuje włączenie rzeczy do majątku sprawcy, np. w wypadku zniszczenia rzeczy lub jej darowania komuś.

Przywłaszczenie zatem różni się od kradzieży tym, że brak w nim zaboru, czyli bezprawnego wyjęcia rzeczy spod władztwa innej osoby. Sprawca rozporządza rzeczą znajdującą się w jego posiadaniu, przy czym w posiadanie jej mógł wejść przypadkiem (gdy np. wręczono mu coś błędnie) bądź z woli właściciela (który rzecz sprawcy pożyczy), bądź wreszcie bez zgody właściciela, ale i bez pogwałcenia jego woli.

Zabierając przekazaną komuś rzecz, sprawca dopuszcza się nie przywłaszczenia, lecz kradzieży.  Ze względu na to, że przywłaszczający przed dokonaniem przywłaszczenia był już w posiadaniu rzeczy, wymagane jest uzewnętrznienie przywłaszczenia. Powinno ono przybrać postać zachowania uniemożliwiającego osobie uprawnionej swobodne rozporządzanie i dysponowanie rzeczą.

Posiadanie przez sprawcę rzeczy jako niezbędny element przywłaszczenia ma miejsce wówczas, gdy sprawcy wraz z rzeczą przekazano władztwo nad nią, prawo dysponowania rzeczą w pewnym, choćby wąskim zakresie. Przyjmuje się, że jeżeli sprawca otrzymał rzecz z poleceniem dokonania z nią określonej czynności, nawet jeśli wiąże się to z jej czasowym dzierżeniem, to nie stwarza to jeszcze stanu posiadania.

Dla realizacji znamion przywłaszczenia niezbędna jest po stronie sprawcy świadomość braku tytułu prawnego do cudzej rzeczy ruchomej lub prawa majątkowego oraz wola włączenia, mimo to, tej rzeczy lub prawa do swego majątku bądź postąpienia z rzeczą lub prawem jak z własnym w inny sposób. Błędne zatem przypuszczenie sprawcy, że ma on prawo dysponować rzeczą będącą w jego posiadaniu wyłącza wymaganą do przestępstwa z art. 284 KK umyślność i czyn taki może być oceniany tylko w aspekcie bezprawia cywilnego.

Zamiar pozbawienia osoby uprawnionej własności rzeczy lub prawa majątkowego uzewnętrzniać się może przez bezprawne zatrzymanie cudzej rzeczy przez sprawcę, odmowę jej zwrotu, zaprzeczenie otrzymania, zapewnienie o zwrocie, ukrycie, przekazanie tej rzeczy osobie trzeciej, sprzedaż, zamianę, darowiznę, bezprawne jej zużycie, przerobienie itp.

Sprzeniewierzenie art. 284 § 2 KK

Kwalifikowanym typem przywłaszczenia, określonym w art. 284 § 2 KK jest typ zwany sprzeniewierzeniem. Powierzenie rzeczy polega zasadniczo na przekazaniu sprawcy władztwa nad nią z zastrzeżeniem jej zwrotu właścicielowi lub prawa dysponowania rzeczą. Powierzenie nie wymaga szczególnej formy prawnej, jak również precyzyjnego określenia zakresu uprawnień osoby otrzymującej powierzoną rzecz. Chodzi o wszelkie sytuacje, gdy sprawca obdarzony zaufaniem właściciela rzeczy otrzymuje tę rzecz pod swoją pieczę, czy we władanie i mając w ten sposób ułatwiony dostęp do rzeczy, przywłaszcza ją. Narusza w ten sposób nie tylko prawo własności, czy też inne prawo do rzeczy, lecz i to szczególne zaufanie, jakim został obdarzony. Uzasadnia to surowsze traktowanie sprzeniewierzenia, niż zwykłego przywłaszczenia.

Wypadek mniejszej wagi

Do elementów przedmiotowych zaliczyć można z pewnością: sposób działania sprawcy, rodzaj dóbr w które godzi sprawca, charakter i rozmiar szkody wyrządzonej czynem, czas i miejsce jego popełnienia. Do okoliczności podmiotowych zaliczyć można motywy i cel działania sprawcy, stopień winy. Wartość przedmiotu przestępstwa, choć jest jedną z istotnych okoliczności, która może być brana pod uwagę przy ocenie, czy zachodzi tu wypadek mniejszej wagi, nie może być jednak jedyną okolicznością braną pod uwagę przy zakwalifikowaniu danego czynu jako uprzywilejowanego typu przestępstwa przeciwko mieniu. Innymi słowy, o zakwalifikowaniu danego przestępstwa przeciwko mieniu jako wypadku mniejszej wagi, decydują obiektywne i subiektywne okoliczności czynu.

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji, prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

Przestępstwo przywłaszczenia cudzej rzeczy czy pieniędzy- art. 284 Kodeksu karnego
5 (100%) 183 votes

Dodaj komentarz