Poręcznie majątkowe i osobowe jako środki zapobiegawcze w postępowaniu karnym

Poręcznie majątkowe i osobowe jako środki zapobiegawcze w postępowaniu karnym

Poręczenie majątkowe w postaci pieniędzy, papierów wartościowych, zastawu lub hipoteki może złożyć oskarżony albo inna osoba. Wysokość, rodzaj i warunki poręczenia majątkowego, a w szczególności termin złożenia przedmiotu poręczenia, należy określić w postanowieniu, mając na względzie sytuację materialną oskarżonego i składającego poręczenie majątkowe, wysokość wyrządzonej szkody oraz charakter popełnionego czynu.W orzecznictwie przyjmuje się, że wysokość poręczenia majątkowego winna uwzględniać nie tylko wagę stawianych danej osobie zarzutów i charakter popełnionego czynu, ale także jej możliwości finansowe, tak, aby z jednej strony realnym i dostępnym czynić możliwość skorzystania z takiego środka, a z drugiej, aby wysokość poręczenia majątkowego pozostawała w odpowiedniej proporcji do sytuacji majątkowej oskarżonego i była w stanie skłonić oskarżonego do spełniania obowiązków wynikających z prawa karnego procesowego, stwarzając przymus psychiczny w postaci groźby przepadku przedmiotu poręczenia.  Poręczenia majątkowego nie musi składać oskarżony, a może je złożyć każdy, kto się na to zdecyduje, ufając oskarżonemu, że nie naruszy warunków poręczenia.

Nie jest prawdą, że nie jest możliwym ustanowienie hipoteki na nieruchomości nie będącej własnością oskarżonego. Wbrew temu twierdzeniu, przepisy kodeksu postępowania karnego nie stanowią, aby poręczenie majątkowe w postaci hipoteki mogło zostać złożone jedynie przez oskarżonego. Jednakże koniecznym jest złożenie oświadczenia właściciela o zgodzie na poręczenie majątkowe w ww. formie, również przedstawienie dokumentów dokładnie określających nieruchomość, która wpisem tym będzie obciążona, po uprzednim ustaleniu jej wartości, sprawdzeniu, czy nie jest ona obciążona innymi długami hipotecznymi, oraz czy suma ustalonego przez sąd poręczenia realnie mieści się w wartości nieruchomości.

Zawiadomienie poręczyciela

Osobę składającą poręczenie majątkowe zawiadamia się o każdorazowym wezwaniu oskarżonego do stawiennictwa.

Orzeczenie przepadku

Stanowiące przedmiot poręczenia wartości majątkowe lub zobowiązania ulegają przepadkowi albo ściągnięciu w razie ucieczki lub ukrycia się oskarżonego. W wypadku utrudniania w inny sposób postępowania karnego można orzec przepadek lub ściągnięcie tych wartości. Orzekając w przedmiocie przepadku lub ściągnięcia wartości majątkowych stanowiących przedmiot poręczenia, sąd może orzec częściowy przepadek lub ściągnięcie tych wartości, stosując wówczas wobec oskarżonego ponadto inny jeszcze środek zapobiegawczy, z wyjątkiem tymczasowego aresztowania. Poręczający, który jest zobligowany do czuwania, by oskarżony stawiał się na wezwanie organu procesowego i nie utrudniał w bezprawny sposób postępowania, musi mieć wiedzę na temat obowiązków jakie ciążą na oskarżonym i wymagań, jakie stawia przed nim organ procesowy. W takiej sytuacji sąd podejmując decyzję w przedmiocie przepadku poręczenia majątkowego powinien przede wszystkim wysłuchać poręczającego, który wypowiedziałby się na temat zachowania oskarżonego i jego niestawiennictwa na wezwania Sądu, a w szczególności czy okoliczności te były mu znane, czy też nie.

Dokonując wykładni określenia utrudnianie postępowania” należy stwierdzić, iż samo nieusprawiedliwione niestawiennictwo nie zawsze temu pojęciu musi odpowiadać. Wystarczy przywołać, iż obecnie obowiązująca procedura karna przewiduje wypadki, w których postępowanie może się toczyć bez udziału oskarżonego, o ile sąd nie uzna jego obecności za niezbędną.

Postępowanie z przedmiotami

Ulegające przepadkowi przedmioty poręczenia lub ściągnięte sumy poręczenia majątkowego przekazuje się lub przelewa na rzecz Skarbu Państwa; pokrzywdzony ma wówczas pierwszeństwo zaspokojenia na nich swoich roszczeń wynikających z przestępstwa, jeżeli w inny sposób nie można uzyskać naprawienia szkody. Z chwilą ustania poręczenia majątkowego przedmiot poręczenia zwraca się, a sumę poręczenia zwalnia się, pod tym jednak warunkiem, że w razie prawomocnego skazania oskarżonego na karę pozbawienia wolności następuje to z chwilą rozpoczęcia odbywania przez niego kary. Cofnięcie poręczenia majątkowego staje się skuteczne dopiero z chwilą przyjęcia nowego poręczenia majątkowego, zastosowania innego środka zapobiegawczego lub odstąpienia od stosowania tego środka. Reguł powyższych nie dotyczą cofnięcia poręczenia majątkowego i zwrotu przedmiotów, jeżeli już zapadło postanowienie o jego przepadku lub o ściągnięciu sumy poręczenia. Z chwilą ustania poręczenia majątkowego w przypadku, gdy środki pieniężne, stanowiące przedmiot poręczenia przechowywane były na oprocentowanym rachunku bankowym, osobie poręczającej należy zwrócić sumę poręczenia wraz z naliczonym od tej sumy oprocentowaniem (odsetkami).

Kompetencja sądu

O przepadku przedmiotu poręczenia lub ściągnięciu sumy poręczenia orzeka z urzędu sąd, przed którym postępowanie się toczy, a w postępowaniu przygotowawczym na wniosek prokuratora - sąd właściwy do rozpoznania sprawy. Oskarżony, poręczający i prokurator mają prawo wziąć udział w posiedzeniu sądowym lub złożyć wyjaśnienia na piśmie. Oskarżonego pozbawionego wolności sprowadza się na posiedzenie, jeżeli prezes sądu lub sąd uzna to za potrzebne. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Poręczenie społeczne

Od pracodawcy, u którego oskarżony jest zatrudniony, od kierownictwa szkoły lub uczelni, których oskarżony jest uczniem lub studentem, od zespołu, w którym oskarżony pracuje lub uczy się, albo od organizacji społecznej, której oskarżony jest członkiem, można, na ich wniosek, przyjąć poręczenie, że oskarżony stawi się na każde wezwanie i nie będzie w sposób bezprawny utrudniał postępowania. Do wniosku o przyjęcie poręczenia zespół lub organizacja społeczna dołącza wyciąg z protokołu zawierającego uchwałę o podjęciu się poręczenia. We wniosku o przyjęcie poręczenia należy wskazać osobę, która ma wykonywać obowiązki poręczającego; osoba ta składa oświadczenie o przyjęciu tych obowiązków. Poręczenie, że oskarżony stawi się na każde wezwanie i nie będzie w sposób bezprawny utrudniał postępowania, można także przyjąć od osoby godnej zaufania.

Przy odbieraniu poręczenia zawiadamia się udzielającego poręczenia lub wykonującego obowiązki poręczającego o treści zarzutu stawianego oskarżonemu oraz o obowiązkach wynikających z poręczenia i skutkach ich niedotrzymania. Poręczający jest obowiązany niezwłocznie powiadomić sąd lub prokuratora o wiadomych mu poczynaniach oskarżonego, zmierzających do uchylenia się od obowiązku stawienia się na wezwanie lub do utrudniania w inny bezprawny sposób postępowania.

Jeżeli mimo poręczenia oskarżony nie stawi się na wezwanie lub w inny bezprawny sposób będzie utrudniał postępowanie, organ stosujący środek zapobiegawczy zawiadomi o tym udzielającego poręczenia, a ponadto może zawiadomić bezpośredniego przełożonego osoby, która złożyła poręczenie, i organizację społeczną, do której należy, a także statutowy organ nadrzędny nad poręczającą organizacją społeczną, jeżeli zostanie stwierdzone zaniedbanie obowiązków wynikających z poręczenia. Przed zawiadomieniem należy osobę, która złożyła poręczenie, wezwać w celu złożenia wyjaśnień.

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji, prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

Poręcznie majątkowe i osobowe jako środki zapobiegawcze w postępowaniu karnym
5 (100%) 20 votes

Dodaj komentarz