Opinia psychiatryczna w postępowaniu karnym

Opinia psychiatryczna w postępowaniu karnym

W celu wydania opinii o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, powołuje co najmniej dwóch biegłych lekarzy psychiatrów. Na wniosek psychiatrów do udziału w wydaniu opinii powołuje się ponadto biegłego lub biegłych innych specjalności. Do udziału w wydaniu opinii o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego, w zakresie zaburzeń preferencji seksualnych, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, powołuje biegłego lekarza seksuologa. Biegli nie mogą pozostawać ze sobą w związku małżeńskim ani w innym stosunku, który mógłby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich samodzielności. Opinia biegłych powinna zawierać stwierdzenia dotyczące zarówno poczytalności oskarżonego w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu, jak i jego aktualnego stanu zdrowia psychicznego, a zwłaszcza wskazanie, czy stan ten pozwala oskarżonemu na udział w postępowaniu i na prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny.

Dowód z opinii biegłych psychiatrów nie może być przeprowadzany tylko na podstawie domysłów, domniemań, czy abstrakcyjnego przekonania stron procesowych o hipotetycznej możliwości wystąpienia po stronie oskarżonego lub podejrzanego wątpliwości co do jego poczytalności, lecz muszą one mieć oparcie w konkretnych okolicznościach sprawy.

Badanie psychologiczne oskarżonego jest jedynie badaniem pomocniczym, obowiązek zaś powołania biegłego psychologa materializuje się tylko wówczas, gdy wniosek o jego powołanie złożą powołani uprzednio lekarze psychiatrzy. 

Nie jest uchybieniem sporządzenie dwóch odrębnych opinii pod warunkiem, że zarówno dwaj psychiatrzy jak i seksuolog wspólnie uczestniczyli w badaniu i diagnozowaniu oskarżonego, a następnie swoje wnioski uzgodnili. Taka sytuacja powoduje, że co prawda opinia biegłych zostanie sporządzona na dwóch osobnych dokumentach, ale będzie ona opinią wspólną.

Badanie stanu zdrowia psychicznego oskarżonego nie powinno stanowić reguły, lecz przeciwnie - powinno zawsze wynikać z konkretnych okoliczności, wskazujących na możliwość wystąpienia zaburzeń psychicznych. W orzecznictwie Sądu Najwyższego następujące okoliczności uznano za świadczące o zaistnieniu wątpliwości co do poczytalności oskarżonego: przebyta choroba psychiczna, uraz mózgu, inna choroba mogąca prowadzić do zmian w psychice, stwierdzenie u oskarżonego w innej sprawie ograniczenia poczytalności, psychopatii albo niedorozwoju umysłowego (upośledzenia umysłowego) czy uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, wcześniejsze epizody padaczkowe, zaburzenia dysortograficzne i dyslektyczne, stwierdzenie patologii ciąży, sytuacja gdy matka oskarżonego była badana psychiatrycznie, a sam oskarżony też był skierowany na takie badania, zachowanie oskarżonego odbiega od normy, oskarżony był badany przez psychiatrów w czasie pobytu w zakładzie karnym, kontakt z oskarżonym jest nadzwyczaj utrudniony, leczenie z powodu niewydolności krążenia, z jednoczesnym stwierdzeniem wystąpienia wypadków utraty przytomności , zaburzenia w sferze popędu seksualnego, długotrwałe lub nałogowe nadużywanie alkoholu, nadużywanie środków psychotropowych, brak racjonalnego uzasadnienia popełnienia czynu bądź nieadekwatna motywacja, a także cechy osobowości podejrzanego w powiązaniu z dotychczasowym trybem jego życia, również po dacie czynu, także z uwzględnieniem stawianego mu zarzutu.

Obserwacja w zakładzie leczniczym

W razie zgłoszenia przez biegłych takiej konieczności, badanie stanu zdrowia psychicznego oskarżonego może być połączone z obserwacją w zakładzie leczniczym tylko wtedy, gdy zebrane dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo.  O potrzebie obserwacji w zakładzie leczniczym orzeka sąd, określając miejsce i czas trwania obserwacji. W postępowaniu przygotowawczym sąd orzeka na wniosek prokuratora.  Obserwacja w zakładzie leczniczym nie powinna trwać dłużej niż 4 tygodnie; na wniosek zakładu sąd może przedłużyć ten termin na czas określony, niezbędny do zakończenia obserwacji; łączny czas trwania obserwacji w danej sprawie nie może przekroczyć 8 tygodni. O zakończeniu obserwacji biegli niezwłocznie zawiadamiają sąd. Na postanowienia powyższe przysługuje zażalenie. Sąd rozpoznaje zażalenie niezwłocznie.

Zaskarżalne jest jedynie postanowienie o umieszczeniu oskarżonego w zakładzie leczniczym w celu obserwacji. Zażalenie nie przysługuje natomiast na decyzję o odmowie poddania oskarżonego obserwacji w warunkach zakładu leczniczego, podobnie, jak na decyzję o odmowie przedłużenia obserwacji

Forma i treść opinii

W zależności od polecenia organu procesowego biegły składa opinię ustnie lub na piśmie. Opinia powinna zawierać:

1) imię, nazwisko, stopień i tytuł naukowy, specjalność i stanowisko zawodowe biegłego,

2) imiona i nazwiska oraz pozostałe dane innych osób, które uczestniczyły w przeprowadzeniu ekspertyzy, ze wskazaniem czynności dokonanych przez każdą z nich,

3) w wypadku opinii instytucji - także pełną nazwę i siedzibę instytucji,

4) czas przeprowadzonych badań oraz datę wydania opinii,

5) sprawozdanie z przeprowadzonych czynności i spostrzeżeń oraz oparte na nich wnioski,

6) podpisy wszystkich biegłych, którzy uczestniczyli w wydaniu opinii.

Osoby, które brały udział w wydaniu opinii, mogą być, w razie potrzeby, przesłuchiwane w charakterze biegłych, a osoby, które uczestniczyły tylko w badaniach - w charakterze świadków.

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji, prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

Opinia psychiatryczna w postępowaniu karnym
4.9 (97.27%) 44 votes

Dodaj komentarz