Odpowiedzialność karna za nieudzielenie pomocy potrzebującemu

Odpowiedzialność karna za nieudzielenie pomocy potrzebującemu

Art. 162.  § 1. . Kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela pomocy, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 2. Nie popełnia przestępstwa, kto nie udziela pomocy, do której jest konieczne poddanie się zabiegowi lekarskiemu albo w warunkach, w których możliwa jest niezwłoczna pomoc ze strony instytucji lub osoby do tego powołanej.

Odpowiedzialności za nieudzielenie pomocy może odpowiadać tylko ten, kto nie będąc sprawcą śmierci - dowiedziawszy się w jakikolwiek sposób o grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwie utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia - nie udziela pomocy, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia lub poważnego uszczerbku na zdrowiu. Dla popełnienia czynu wystarczy zamiar ewentualny, to jest wystarczające będzie jeśli sprawca godzi się na nieudzielenie pomocy mając świadomość okoliczności modalnych czynu. Ustawa nie wymaga aby sprawca „wiedział”, że inny człowiek znajduje się w stanie zagrożenia o jakim mowa w art. 162 § 1 kk, wystarczające jest bowiem aby sprawca był świadom takiej możliwości. Groźba bezpośredniego niebezpieczeństwa utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia musi istnieć obiektywnie.

Dla bytu przestępstwa nieistotne jest zagadnienie czy działanie, którego sprawca zaniechał, rzeczywiście przyniosłoby ratunek. Decydujące jest, że sprawca widząc utrzymujące się lub nawet pogłębiające zagrożenie dla życia lub zdrowia człowieka, nie podejmuje wszelkich dostępnych - a nie pociągających za sobą narażenia swojego życia lub zdrowia, względnie innej osoby na bezpośrednie niebezpieczeństwo - środków, mogących (przedmiotowo) uchylić lub choćby tylko pomniejszyć wspomniane zagrożenie. Warunek umyślności działania, wypełniającej istotę czynu jest zachowany, gdy sprawca ma świadomość położenia grożącego bezpośrednim niebezpieczeństwem dla życia lub zdrowia ludzkiego i zdaje sobie sprawę ze swej możności przyczynienia się do uchylenia lub pomniejszenia tego niebezpieczeństwa bez narażenia siebie lub bliskich na bezpośrednie niebezpieczeństwo, a nie czyni tego, godząc się co najmniej na utrzymanie się wspomnianego położenia.

Przestępstwo nie polega na dokonaniu błędnego wyboru sposobu niesienia pomocy (ratowania życia), lecz na całkowitym zaniechaniu odnośnej powinności, jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w sprawie lekarki, która do potrzebującego jej pomocy wybrała daleki objazd zamiast przejść przez most czy rzekę. Innymi słowy nie idzie o to, by sprawca wybrał najlepszy z możliwych sposobów ratowania zagrożonej osoby, ale o to by nie podjął jakichkolwiek działań zmierzających do udzielenia pomocy ofierze.

Jeżeli uczestnik wypadku drogowego z ludźmi nie zatrzyma prowadzonego pojazdu w miejscu zdarzenia i nie udzieli niezbędnej pomocy ofierze tego wypadku, może ponieść odpowiedzialność za popełnienie przestępstwa nieudzielenia pomocy lub wykroczenie polegające na oddaleniu się z miejsca wypadku w zależności od szczególnych w tym zakresie ustaleń. Okoliczność, czy ciężko ranny człowiek byłby uratowany, czy też nie uratowany po udzieleniu mu natychmiastowej pomocy bez znaczenia. Oskarżony jest winien przestępstwa  skoro świadomie uchylił się od udzielenia pomocy człowiekowi, którego życie znajdowało się w bezpośrednim niebezpieczeństwie, i skoro mógł udzielić takiej pomocy bez narażania siebie lub swoich bliskich na niebezpieczeństwo osobiste.

Wyłączenie odpowiedzialność za nieudzielnie pomocy

Dla odpowiedzialności okoliczność, iż sprawca wskazał inną osobę mogącą udzielić pomocy, jest obojętna. Karalność przestępstwa nieudzielenia pomocy człowiekowi znajdującemu się w bezpośrednim niebezpieczeństwie grożącym utratą życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia jest wyłączona w dwóch sytuacjach:

a) gdy pomoc musiałaby polegać na poddaniu się zabiegom lekarskim,

b) gdy z okoliczności danego wypadku wynika, że możliwa jest natychmiastowa pomoc ze strony instytucji lub osoby do tego bardziej powołanej, np. medycznego pogotowia ratunkowego.

Nieudzielnie pomocy przez lekarza, medyka, pielęgniarkę w sytuacji niebezpieczeństwa utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu

W Polsce  troska o człowieka, o jego zdrowie i życie należy do istotnych zadań Państwa, wobec czego lekarz powinien w swym postępowaniu stale wykazywać niezbędne cechy wnikliwości, uwagi, staranności i pieczołowitości w stosunku do chorego, który został powierzony jego opiece. Dlatego też kryterium oceny winy (zarówno umyślnej, jak i nieumyślnej) powinno być wysokie w stosunku do osoby lekarza, który się dopuścił czynu przestępnego, i to tym wyższe im wyższe są jego kwalifikacje zawodowe. Regułą jest, że lekarz posiadający prawo wykonywania zawodu odpowiada za nieudzielenie pomocy lekarskiej w każdym przypadku, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować utratę życia lub kalectwo, chyba że w danym przypadku praktycznie możliwe jest niezwłoczne uzyskanie pomocy lekarskiej, udzielanej przez stację pogotowia ratunkowego, bądź inną instytucję przeznaczoną do udzielania pomocy lekarskiej w przypadkach nie cierpiących zwłoki.

Lekarz może odpowiadać karnie za przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu pacjenta w związku z zabiegiem leczniczym (rozumianym w szerokim znaczeniu tego pojęcia, tzn. obejmującym diagnozę, terapię i profilaktykę chorób) tylko w razie zawinionego błędu sztuki lekarskiej. Ustalenie błędu w sztuce lekarskiej zależy od odpowiedzi na pytanie, czy postępowanie lekarza w konkretnej sytuacji i z uwzględnieniem całokształtu okoliczności istniejących w chwili zabiegu, a zwłaszcza tych danych, którymi wówczas dysponował albo mógł dysponować, zgodne było z wymaganiami aktualnej wiedzy i nauki medycznej oraz powszechnie przyjętej praktyki lekarskiej. Podobnie muszą być brane pod uwagę wszystkie realia określonego przypadku przy rozstrzyganiu o winie lekarza (w jakiejkolwiek jej postaci), polegającym na odtworzeniu rzeczywistego wewnętrznego procesu motywacyjnego na podstawie faktów zewnętrznych i właściwości osobistych sprawcy.

Przedmiotem ochrony jest życie ludzkie, któremu grozi niebezpieczeństwo, a nie tylko to życie ludzkie, które się da uratować. Okoliczność np., że pomoc, jaką oskarżony okazałby jako lekarz dziecku, które uległo ciężkiemu wypadkowi, nie mogłaby temu dziecku uratować życia - jest bez znaczenia.

Polecamy Państwa uwadze nasze opracowania dotyczące:

- domniemanie niewinności, prawo do obrony, rozstrzyganie wątpliwości na korzyść oskarżonego

- apelacja od wyroku

- postępowanie przygotowawcze prowadzone przez policję i prokuraturę

- dochodzenie

- śledztwo

- akt oskarżenia

- obrońca oskarżonego i podejrzanego

- pokrzywdzony przestępstwem

- wyjaśnienia oskarżonego: odmowa, milczenie, kłamstwo

- przesłuchanie świadka

 

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji, prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

Odpowiedzialność karna za nieudzielenie pomocy potrzebującemu
5 (100%) 22 votes

Dodaj komentarz